Η εφηβεία αποτελεί μια από τις πιο έντονες μεταβατικές περιόδους στη ζωή μιας οικογένειας. Δεν αλλάζει μόνο ο έφηβος· αλλάζει ολόκληρο το οικογενειακό σύστημα. Αυτό ακριβώς συζητήσαμε στην εκπομπή «Μαμάδες» μαζί με την Έλενα Ασημακοπούλου: πώς η περίοδος της εφηβείας των παιδιών συχνά συμπίπτει με μια εξίσου μεταβατική περίοδο για τους γονείς.

Πολύ συχνά, την ίδια στιγμή που ένα παιδί προσπαθεί να διαμορφώσει τη δική του ταυτότητα, ο γονέας βρίσκεται σε μια φάση επαναξιολόγησης της δικής του ζωής. Μπορεί να επανεξετάζει τη σχέση με τον σύντροφό του, την επαγγελματική του πορεία, τον ρόλο του ως γονέα ή ακόμη και τις προσωπικές του ανάγκες που για χρόνια είχαν μπει σε δεύτερη μοίρα.

Δύο μεταβάσεις που συμβαίνουν ταυτόχρονα

Η εφηβεία είναι η περίοδος κατά την οποία το παιδί διεκδικεί περισσότερη αυτονομία. Θέλει να διαφοροποιηθεί, να αμφισβητήσει, να δοκιμάσει τα όριά του. Για τον γονέα, αυτό συχνά βιώνεται ως απομάκρυνση ή ακόμη και ως απώλεια της σχέσης που είχαν όταν το παιδί ήταν μικρότερο.

Ταυτόχρονα, πολλοί γονείς βρίσκονται στη λεγόμενη «μέση φάση ζωής». Είναι μια περίοδος όπου συχνά αναδύονται ερωτήματα όπως:

• Τι έχω καταφέρει μέχρι τώρα;
• Ποια κομμάτια του εαυτού μου έχω αφήσει πίσω;
• Πώς θέλω να είναι η ζωή μου από εδώ και πέρα;

Σε κάποιες οικογένειες, αυτή η περίοδος μπορεί να συμπέσει ακόμη και με σημαντικές απώλειες, όπως ο θάνατος ενός γονέα. Τότε ο ενήλικας καλείται να επαναπροσδιορίσει και τη δική του ταυτότητα ως κόρη ή γιος, την ίδια στιγμή που μεγαλώνει ένα παιδί που απομακρύνεται από την παιδική ηλικία.

Γιατί αυτή η περίοδος είναι τόσο απαιτητική γονεϊκά;

Όταν δύο μεταβατικές φάσεις συμβαίνουν ταυτόχρονα – η εφηβεία του παιδιού και η προσωπική μετάβαση του γονέα – είναι φυσικό να δημιουργείται ένταση στο οικογενειακό σύστημα.

Ο έφηβος χρειάζεται χώρο, αυτονομία και εμπιστοσύνη, ενώ την ίδια στιγμή ο γονέας, μπορεί να βιώνει αμφιβολία, συναισθηματική κόπωση και την ανάγκη να επαναπροσδιοριστεί.

Η πρόκληση είναι να μπορέσουν και οι δύο πλευρές να παραμείνουν σε σχέση, ακόμη και όταν οι αλλαγές δημιουργούν αναστάτωση.

Φροντίζοντας και τον εαυτό μας

Ένα ακόμη σημαντικό σημείο της συζήτησης ήταν η ανάγκη οι γονείς να μη χάνουν εντελώς τον εαυτό τους μέσα στον γονεϊκό ρόλο.

Η διατήρηση προσωπικών χώρων – όπως η σωματική άσκηση, οι προσωπικές δραστηριότητες ή οι κοινές εμπειρίες με τον σύντροφο – δεν αποτελεί πολυτέλεια. Αντίθετα, λειτουργεί ως προστατευτικός παράγοντας τόσο για τον ίδιο τον γονέα όσο και για τη σχέση με το παιδί.

Όταν οι γονείς φροντίζουν τη δική τους ψυχική και σωματική ευεξία, δημιουργούν ένα πιο σταθερό περιβάλλον για όλη την οικογένεια.

Μια κρίση που μπορεί να γίνει ευκαιρία

Η περίοδος αυτή συχνά περιγράφεται ως «κρίση». Ωστόσο, μπορεί να λειτουργήσει και ως ένα ψυχολογικό κάλεσμα για αναδιοργάνωση των σχέσεων:
του γονέα με τον εαυτό του, με τον σύντροφό του και με τον έφηβο.

Μέσα από αυτή τη διαδικασία, πολλές οικογένειες καταφέρνουν τελικά να διαμορφώσουν μια πιο ώριμη και ουσιαστική σχέση.