Είχα τη χαρά να συμμετάσχω στην εκπομπή «Μαμά-δες» της ΕΡΤ, ως προσκεκλημμένη της Σύλβιας Δελικούρα, σε μια συζήτηση αφιερωμένη σε ένα θέμα που απασχολεί όλο και περισσότερους γονείς και εκπαιδευτικούς: την πρώιμη εφηβεία και τις ψυχοκοινωνικές της διαστάσεις.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, μιλήσαμε για το πώς παρατηρείται τα τελευταία χρόνια μια μετατόπιση της έναρξης της εφηβείας σε μικρότερες ηλικίες, όχι μόνο σε βιολογικό αλλά κυρίως σε ψυχοκοινωνικό επίπεδο. Σταθήκαμε ιδιαίτερα στον ρόλο που παίζει το σύγχρονο περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά – και ειδικά η πρόσβαση στο διαδίκτυο και τα κοινωνικά δίκτυα.

Η επίδραση της ψηφιακής πραγματικότητας

Σήμερα, τα παιδιά εκτίθενται από πολύ νωρίς σε εικόνες, πρότυπα και μηνύματα που άλλοτε αφορούσαν μεγαλύτερες ηλικίες. Η συνεχής σύγκριση, η έμφαση στην εξωτερική εικόνα και η ανάγκη για επιβεβαίωση επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο χτίζεται η αυτοεκτίμηση και η αίσθηση ταυτότητας. Όλο και συχνότερα, η αξία του εαυτού φαίνεται να συνδέεται με το «πώς φαίνομαι» και το «πώς με βλέπουν οι άλλοι», αντί με το «πώς νιώθω» ή «ποιος είμαι».

Αυτό δεν σημαίνει ότι το διαδίκτυο είναι από μόνο του «επικίνδυνο». Σημαίνει, όμως, ότι τα παιδιά χρειάζονται πλαίσιο, όρια και ενήλικες διαθέσιμους να τα βοηθήσουν να επεξεργαστούν όσα βλέπουν και βιώνουν.

Τι χρειάζονται τα παιδιά σε αυτή τη φάση

Στην εκπομπή τονίσαμε ότι η εφηβεία – και ιδιαίτερα όταν εμφανίζεται πρώιμα – δεν είναι πρόβλημα προς διόρθωση, αλλά μεταβατική φάση που χρειάζεται κατανόηση. Τα παιδιά έχουν ανάγκη απόσταθερούς ενήλικες που αντέχουν τα ερωτήματά τους, ανοιχτό διάλογο χωρίς πανικό ή ηθικολογία, συναισθηματική ασφάλεια για να εκφράσουν σύγχυση, θυμό ή αμφιθυμία, και υποστήριξη ώστε να μη βασίζουν αποκλειστικά την αξία τους στην εικόνα ή στην εξωτερική αποδοχή.

Ο ρόλος της ψυχοκοινωνικής υποστήριξης στο Psy.gr

Η ψυχοκοινωνική υποστήριξη μπορεί να λειτουργήσει προληπτικά και ενδυναμωτικά – τόσο για τα παιδιά όσο και για τους γονείς.

Δημιουργεί έναν ασφαλή χώρο όπου το παιδί μπορεί να κατανοήσει τις αλλαγές που βιώνει,ο γονιός μπορεί να επεξεργαστεί τις δικές του ανησυχίες, και η οικογένεια μπορεί να βρει νέους τρόπους επικοινωνίας

Η έγκαιρη υποστήριξη βοηθά να μην παγιωθούν δυσκολίες και να χτιστούν υγιείς τρόποι διαχείρισης.

Η συζήτηση στην εκπομπή «Μαμά-δες» ανέδειξε πόσο σημαντικό είναι να μιλάμε ανοιχτά για την εφηβεία, χωρίς φόβο αλλά με γνώση και ενσυναίσθηση. Τα παιδιά σήμερα μεγαλώνουν σε έναν κόσμο πιο γρήγορο και πιο απαιτητικό και αυτό μας καλεί να είμαστε παρόντες, ενημερωμένοι και διαθέσιμοι.

Η εφηβεία δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεται με αντοχή, αλλά με κατανόηση και στήριξη. Και καμία μετάβαση δεν χρειάζεται να γίνεται μόνη.